Het voordeel van clichés is dat mensen onmiddellijk weten wat ermee bedoeld wordt. Kunstenaars die op een vindingrijke manier inspelen op clichébeeldenkunnen daar hun voordeel mee doen zonder zelf in nieuwe of afgeleide clichébeelden te vervallen.
Helmie van de Riet laat in haar objecten zien hoe clichés de aanzet kunnen geven tot authentieke beeldende kunst die weliswaar deels een spin-off is van versleten referentiekaders maar er tegelijk een origineel vervolg op blijkt te zijn. Van de Riet houdt zich graag bezig met vrouwenzaken en zij concentreert zich bij voorkeur op de visie van vrouwen op vrouwen. Dat levert een vrouwbeeld op waarin clichés en neiuwe betekenisbanden een verrassend kat en muisspelletje met elkaar spelen en waarin de binnenwereld elkaar bevragen, aanvullen, vervangen of vervolmaken. De kunstenares komt terecht bij thema's die van het vrouwzijn zijn afgeleid. Ze verwijst onder meer naar het vrouwbeeld in uiteenlopende culturen. Daarbij maakt ze gebruik van materialen en voorwerpen met traditionele betekenissen of stereotiepe functies. Waar het echter vooral om gaat is het stimuleren van het non-conformistische denken. Van de Riet wil geijkte patronen doorbreken en een actieve en associatieve manier van kijken bevorderen. Ze draagt ongebruikelijke opties aan en daagt de kijker via transformatieprocessen, ludieke ingrepen, ongeowne metamorfoses en buitengewone aanpassingen uit om naar alternatieve zienswijzen en minder voor de hand liggende interpretaties te zoeken. Die ontvankelijkheid voor het ongewone detail is de rode draad in haar recente werk. Ze gebruikt o.m. gehaakte kleedjes, bedelarmbandjes, poppen, een globe en oude schoolplaten als basis voor artistieke expedities die de fantasie aanwakkeren. Niet alleen de vrouwelijke identiteit wordt op die manier aan de orde gestld, ook de fricties tussen behagen en vervreemden en de fascinatie voor het inwendige lichaam komen om de hoek kijken. Speelse variaties op zelfmaakborsten, een parafernalia electrospel, een moedervlek en het meisje met de eierstokjes leveren bijzondere kijkervaringen op die goed zijn voor een grijns of glimlach maar ook tot nadenken stemmen. Dat klinkt wellicht allemaal wat onsamenhangend, maar in de kunst van Van de Riet vallen de uiteenlopende elementen perfect op hun plek. Zij creëert intitmiteit als verrassende tegenhanger van behaagzieke uitbundigheid. In alle gevallen doet zij dat met een dubbele dosis vrouwelijkheid. Het aardige is dat de sieraden van Irma Frijlink daar in aard en uitvoering perfect bij aansluiten. Ook hier worden uitbundigheid en vrouwelijkheid gekoppeld aan durf, gewaagde uitstraling, vindingrijke vormgeving en origineel materiaalgebruik. Het dragen van extravagante of opzichtige sieraden van rubber en textiel vereist op z'n minst een uitgesproken vorm van zelfbewuste vrouwelijkheid.
|
